Sztuka na wyciągnięcie ręki

Monitor Artystyczny
Andrzej Turowski „Uwagi o definicji sztuki”

Działalność galerii „Akumulatory 2” w Poznaniu zainaugurowana została wykładami trzech historyków, krytyków sztuki. Wszystkie odczyty dotyczyły teoretycznych rozważań o sztuce, przede wszystkim jej definiowania, ze zwróceniem szczególnej uwagi na sztukę konceptualną. Andrzej Turowski  w tekście „Uwagi o definicji sztuki[1] stwierdził, że uwaga twórców skierowana została na sam zakres struktury sztuki rozumianej totalnie. Pomijane zostają fundamentalne pojęcia, jak: przestrzeń, ruch, czas, ekspresja czy zawartość emocjonalna. Badacz definiuje sztukę konceptualną w trojaki sposób. Wydziela sztukę instytucjonalną, nominatywną i tautologiczną. Definicja sztuki instytucjonalnej zawiera różnorodne nastawienie formalne, estetyczne, ideowe. Działania owe zakładają istnienie przedmiotów artystycznych, które zostają wprowadzone w sferę muzeów i kolekcji. Definicja instytucjonalnej sztuki sankcjonuje podział na artystę, dzieło sztuki i odbiorcę. Można stwierdzić, że dotyczy to najbardziej tradycyjnie pojmowanej sztuki.

Kolejna definicja – nominatywna – wydzielona została na przykładzie sztuki Donalda Judda. Autor wyjaśnia ów podział, cytując amerykańskiego twórcę: „jeśli nazywa się to sztuką to jest to sztuka”[2]. W takim ujęciu zauważa, że sztuką może być gest czy zjawiska o charakterze parakonceptualnym, jak: happenig, fluxus, earth-work, arte-powera. Przy tym postępowaniu ujawniono negatywną stronę przedmiotu, natomiast nobilitowano puste pojęcia. W przekonaniu Turowskiego, przedmiotem zainteresowań nie jest nigdy czyste pojęcie sztuki jako sztuki, natomiast sztuka konceptualna musi posiadać podwójną relację pojęciową.

Trzecia definicja, wydzielająca sztukę tautologiczną, utworzona została na przykładzie postaw Ad Reinharda, jak również Josepha Kosutha, z przywołaniem jego słynnego cytatu: „sztuka jest definicją sztuki”[3]. Turowski widzi tu przede wszystkim działania autonomiczne, nie dostrzega rozdziału między twórczością artystyczną i teoretyczną. Tożsamość jest tu pełna, wymienia postawę neutralności. Stwierdza, że atak przeciw instytucjonalnemu podejściu do sztuki przeprowadził przede wszystkim Daniel Buren, który ją skontekstualizował. Natomiast działania Josepha Kosutha ją skonceptualizowały, co przedstawia konceptualną działalność jako analityczną. Twierdzi, że w warstwie meta sztuki nie ma twórczości bez działań analitycznych. Analizuje pojęcie „nazwy” sztuki i ukazuje możliwość „nazwy” jako definicji sztuki.



[1] Andrzej Turowski, Uwagi o definicji sztuki, Pracownia Sztuk Plastycznych, Galeria Foksal, Warszawa 1972.

[2] Donald Judd, za A. Turowskim, Uwagi …, op.cit., s. 5.

[3] Joseph Kosuth, za A. Turowskim, Uwagi …, op.cit., s. 5.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


*

aktualności
Najnowsze komentarze